TÜRKİYEDE KAYIT DIŞI EKONOMİ VE VERGİ KAÇIRMA İLE MÜCADELE
Devletin en önemli gelir kaynağı olan vergi, özel ya da tüzel kişilerin her türlü iktisadi faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlardan, kamu harcamalarının finansmanı için devletin egemenlik gücünü kullanarak aldığı bir paydır. Ancak, bazı mükellefler çeşitli nedenlerle bu gelirlerinden devlete hiç pay vermemek ya da daha az vermek için kayıtlarının bir kısmını veya tamamını kayıt dışına çıkarma eğilimindedirler. Günümüzde, toplumların en önemli sorunlarından birisi olan kayıt dışı ekonomi; nedenleri, sonuçları ve işleyişi itibariyle oldukça karmaşık ve çok yönlü bir olgudur. Ekonomik faaliyetlerin fiilen gerçekleşmiş olmasına rağmen bu faaliyetlerle ilgili kayıtların tutulmaması olarak nitelendirilen kayıt dışı ekonomi, kamu idarelerinin denetimi dışında kalan her türlü ekonomik işlem ve faaliyetlerdir.
Kayıt dışı ekonomik faaliyetlerin tespit edilmesi halinde ilgililer sadece vergi cezaları ile cezalandırılırken, yasa dışı faaliyetleri yapanlar vergi cezalarından ayrı olarak ilgili kanunlardaki hapis ve para cezaları ile cezalandırılırlar Daha çok kamu düzenini ilgilendiren ve devletin güvenlik güçlerinin uğraşı alanı içinde olan bu faaliyetleri, silah, uyuşturucu, kıymetli maden ve tarihi eser kaçakçılığı, kalpazanlık, sahte pasaport, vize ticareti, gayri yasal iş takibi, çek-senet tahsilatı, tefecilik, rüşvet, kadın ticareti ve organ ticareti olarak saymak ve bu sayılanları artırmak mümkündür. Mükelleflerin bazıları, daha az vergi ödemek ya da hiç ödememek amacıyla faaliyetlerinin bir kısmını veya tamamını bazı nedenlerle kayıt dışında tutmaktadırlar. Bu tür mükellefler hemen hemen her sektörde faaliyet gösterirken, kayıt dışılığın boyutlarını aslında sektörün kendi özel yapısı belirlemektedir. Bazı sektörlerde yürütülen faaliyetler, yapıları gereği tespit edilmesi ve denetlenmesi çok güç olduğu için daha kolay kayıt dışında kalabilmektedir."Ekonomik hayatı gözlemleyen herkesin üzerinde fikir birliği ettiği ve gelirlerinin önemli bir kısmını kayıtlara geçirmediği ve yeterince vergi ödemedikleri genel kabul gören iş kolları aşağıdaki şekilde sıralanabilir. - Kereste ve mobilya ticareti yapanlar,Oto galerileri, Emlak komisyoncuları, Kum ocakları, Kaçak olarak yurda giren demir ticareti ile uğraşanlar, Kuyumcular, Döviz büroları, Yüksek ücret alan ücretliler,
Ekonomik faaliyetlerini aktif olarak yürütenler vergi idaresinin bilgisi dışında faaliyet gösterebilmektedirler. Bu kişilerin vergi idaresinde herhangi bir mükellefiyet kayıtları da yoktur. İşportacılar, Hamallar, İş takipçileri, Boş buldukları yerleri otopark olarak işletenler, Belediye hallerine girmeyen sebze-meyve satıcıları, Şehir içi nakliyat yapan bir kısım kişiler. Kayıt dışı ekonomiye yönelmenin temel sebebi, insanların gelirlerini arttırma istekleridir. Gelirlerini arttırmak isteyen insanlar, faaliyetlerinin bir kısmını ya da tamamını kayıt dışında tutarak bu faaliyetlerden elde ettikleri kazançlar üzerinden vergi ödemeyerek gelirlerini arttırmış olurlar. Kayıt dışı ekonomi genel olarak, gerçekleşmiş iktisadi faaliyetlerin kayıt altına alınamamasını ifade eder. Tarım ve hizmet sektörlerinin izlenmesi ve denetlenmesinin zor olması nedeniyle kayıt dışı faaliyetler genellikle bu sektörlerde yoğunlaşmıştır.
Kayıt dışı ekonomi ile en iyi mücadele bence öncelikle daha önce kaldırılan nerden buldun yasasının tekrar gelmesidir.ve iyi bir inceleme ve denetim personelin olmasıdır. Vergi oranların düşürülmesidir.s.s.k primlerin düşürülmesidir.böylece çalışan personelleri kayıt altına alınmış olur ssk yönünden.Türkiye de yapılan denetimler tam anlamı ile yapılmamaktadır.Türkiye de kara para aklamanın önüne geçilmesi gerekmektedir.Devletin kilit gelırlerınden olana vergılerın daha düzenlı ve sisitemlı olarak çalışabılmesı için devlet kuruluşlarının yanında vatandaşlarında bu konuda daha duyarlı olması gerekmektedır;çünkü alınan her türlü vergi kamu harcaması olarak ülkemıze yanı bız vatandaşlara hizmet olara geri dönmektedir.
Kayıt dışı ekonomi Türkiye in temel problemleri arasında yer almaktadır.tüm vatandaşların ve kamu oyunun kayıt dışı ekonominin önlenmesi için destek vermesi gerekmektedir.